Tašlihan – kameni karavan-saraj Tašlihan – kameni karavan-saraj
„Tašlihane, mali Carigrade, / u tebi su paše i veziri“, početni su stihovi lirske narodne pjesme, sevdalinke, koja govori o značaju Tašlihana za Sarajevo... Tašlihan – kameni karavan-saraj

„Tašlihane, mali Carigrade, / u tebi su paše i veziri“, početni su stihovi lirske narodne pjesme, sevdalinke, koja govori o značaju Tašlihana za Sarajevo te prati ritam života sarajevske čaršije.

Baščaršija, sarajevska čaršija, u svoje zlatno doba bila je ekonomsko središte Sarajeva, kao i najveće trgovište na Balkanu. Na njoj se nalazilo oko 12 000 dućana, cvjetali su mnogobrojni zanati, u prvom redu trgovina. Baščaršija kao ekonomsko središte zahtijevala je i ugostiteljske objekte koji su se u osmansko vrijeme gradili kao hanovi i karavan-saraji.

Tašlihan je jedan od tri karava-saraja koji su se nalazili na Baščaršiji. Ovaj karavan-saraj u potpunosti je izgrađen od kamena, što samo ime upućuje. Naziv tašlihan potiče od turske riječi „taš“, što znači kamen. Bukvalini prijevod riječi Tašlihan bio bi kameni han. Drugi naziv ovog hana je Stari han, što je zabilježeno u godišnjim obračunima Gazi Husrev-begovog vakufa, također nailazi se i na naziv Husrev-begov karavan-saraj. Izgrađen je u periodu između 1540. i 1543. godine, a izgrađen je po naredbi velikog sarajevskog vakifa Gazi Husrev-bega.

Tašlihan je predstavljao najmonumentalniju građevinu ove vrste u BiH. Kompleks ovog karavan-saraja bio  je na sprat, izgrađen od kamena i sedre. Krovna konstrukcija izgrađena je u vidu kupola i bačvastog svoda, prekrivena olovom. Gazi Husrev-begov karavan-saraj sastojao se od četvrtastog dvorišta s velikom štalom te magazom u prizemlju i sobama koje su se nalazile na spratu karavan-saraja. Magaze ovog kamenog hana izdavane su domaćim i stranim trgovcima. Svaka soba u ovom karavan-saraju imala je zasebno grijanje, a u njemu bilo je 30 soba. Ovaj karavan-saraj mogao je primiti i do 90 osoba, a boravak u njemu bio je besplatan.

Vakifi i handžije

Hanovi i karavan-saraji su građevine koje su služile za prijem trgovaca, putnika namjernika gdje su dotični mogli boraviti i prenoćiti. Po dolasku Osmanlija u Bosni se počinju graditi prvi hanovi i karavan-saraji. Ove građevine prvenstveno su gradili sandžakbezi, beglerbezi, veliki veziri  i drugi velikaši kao svoje zadužbine. Na području današnje BiH zadužbine u vidu hanova i karavan-saraja gradili su: Isa-beg Isaković, Skender-beg, Gazi Husrev-beg, Rustem-paša, Turali-beg, Mehmed-paša Sokolović i mnogi drugi. Vakufi koji su gradili hanove kao i karavan-saraje nisu upravljali istim. Oni su ove građevine davali u zajam te su tako one bile u rukama upravitelja. Upravitelji hanova i karavan-saraja nisu bili bogati ljudi kao ni hadžije, a kirija nikad nije bila velika. Upravitelji havova, tzv. handžije, zarađivali su tek toliko da plaćaju kiriju i izdržavaju svoju porodicu.

Tašlihan je kroz historiju više puta gorio te je ponovno građen. Posljednji put gorio je 1879. godine i od tada više nije podizan. Danas su vidljivi kameni ostaci ovog karavan-saraja u blizini hotela Evrope. Naime, u dijelu ljetne bašte hotela vršena su arheološka istraživanja 1998. godine, tokom kojih su otkriveni temelji i masivni zidovi Tašlihana, te je izvršena konzervacija istih.

Za Intelektualno.com piše: Nermana Crnčalo

Facebook komentar

Intelektualno